Hoe de stemwijzer uw stem beïnvloed

Democratie is belangrijk voor de bevolking, omdat het mensen in staat stelt hun collectieve mening te vertalen naar beleid. Daarom is het juist belangrijk dat democratie volledig objectief gebeurt en dat alle partijen gelijke kansen hebben om verkozen te worden.

De basis van de democratie is dat alle mensen hun eigen mening objectief kunnen bepalen. In werkelijkheid nemen de meeste mensen echter niet de tijd om de verkiezingsprogramma’s te lezen van de verschillende partijen, maar stemmen ze op een partij om andere redenen. Bij onderzoek onder willekeurige mensen wordt hierbij als een van de belangrijkste redenen gegeven dat het advies van de stemwijzer ( www.stemwijzer.nl ) wordt opgevolgd.

De vraag die ik stel hier is hoe onafhankelijk dit advies in werkelijkheid is.

Hoe de stemwijzer werkt

De stemwijzer werkt op basis van 30 onderwerpen. Per onderwerp krijg je als gebruiker een keuze, die je als ‘eens’ (1), ‘geen van beiden’ (0), of ‘oneens’ (-1) kan beantwoorden. Na 30 onderwerpen geeft de stemwijzer je de keuze om bepaalde standpunten extra gewicht te geven. Hierna geeft de stemwijzer je een advies.

Voor ieder onderwerp zijn de standpunten van de verschillende partijen uit de partijprogramma’s gehaald. Hieraan is ook een gewicht van 1, 0 of -1 gegeven. Als het standpunt overeenkomt met de keuze van de gebruiker, krijgt de partij een gewicht van 1 (of 2 indien de gebruiker dit extra belangrijk vindt), anders 0. Op die manier krijgt de gebruiker voor iedere partij een score.

Vervolgens wordt deze lijst van scores gesorteerd en aan de gebruiker gepresenteerd.

Het experiment

De gebruiker verwacht dat de stemwijzer hierbij een objectief en onafhankelijk advies vormt. Als gebruikers allemaal willekeurige dingen zouden invullen, zouden we dus verwachten dat alle partijen hetzelfde aantal stemmen zouden krijgen. Indien dit niet het geval is kunnen we constateren dat de stemwijzer mensen beïnvloed om een bepaalde stem uit te brengen.

Als brongegevens zijn de data van de Tweede Kamer verkiezingen van 2012 genomen van de Stemwijzer (bron: http://www.stemwijzer.nl/TK2012/js/data.js ) en is in de applicatie gekeken hoe de scores tot stand komen (bron: http://www.stemwijzer.nl/TK2012/js/app.js ). De resultaten zijn vervolgens vergeleken met de verkiezingsuitslag genomen, die te vinden is op: https://nl.wikipedia.org/wiki/Tweede_Kamerverkiezingen_2012 .

Voor het experiment zelf is een programma geschreven, die simuleert wat er bij willekeurige input gebeurt. In hoofdlijnen werkt het als volgt:

  • Zolang er statistisch significante verschillen zitten in de uitslag (met een minimum van 1.000 simulatie rondes = simuleer 1.000.000 mensen):
    • Doe een simulatie van 1.000 mensen die op een volledig willekeurige manier de stemwijzer invullen.
    • Neem telkens het eerste advies dat de stemwijzer geeft. We doen dus de aanname dat mensen het advies simpelweg volgen.
  • Toon de uitslag van onze gesimuleerde verkiezingen.

Uiteraard staat het u vrij om zelf het experiment te controleren en eventueel te herhalen. Het programma is gedocumenteerd, open source en op https://github.com/atlaste/stemwijzer te vinden.

Resultaten

De resultaten van het programma worden hier uitgelegd:

  • Samples: 1000,conversion: 0.0009%
  • Converged. Verwachte fout: (3 σ ~ 99,73% accuracy) = 3.58%

Deze informatie wordt bijgewerkt tijdens de simulatie. Als de data geconvergeerd is betekent dit dat er geen significante wijzigingen meer optreden in de resultaten als gevolg van meer simulaties. Daarnaast verwachten we dat ongeveer 99% van de werkelijkheid maximaal 3,58% afwijkt onder de aanname van een standaardnormale verdeling (per steekproef).

Partij

Verwacht

Uitslag 2010

Verschil 2010

Uitslag 2012

Verschil 2012

VVD

18.01%

20.67%

2.66%

26.58%

8.57%

PVV

12.76%

16.00%

3.24%

10.08%

2.68%

D66

12.20%

6.67%

5.54%

8.03%

4.17%

PvdA

11.01%

20.00%

8.99%

24.84%

13.83%

CDA

10.66%

14.00%

3.34%

8.51%

2.15%

SGP

9.94%

1.33%

8.61%

2.09%

7.85%

GroenLinks

7.30%

6.67%

0.63%

2.33%

4.97%

SP

7.27%

10.00%

2.73%

9.65%

2.38%

ChristenUnie

6.22%

3.33%

2.89%

3.13%

3.09%

Partij voor de Dieren

4.63%

1.33%

3.30%

1.93%

2.70%

 

Conclusies

Is de stemwijzer onafhankelijk?

In de ideale situatie zouden alle partijen een gelijk verwacht percentage aan stemmen krijgen, wat gelijk is aan 100% / 10 partijen = 10%. Zoals te zien is, is dit absoluut niet het geval. Dit is statistisch zeer significant en we achten het daarom bewezen dat de stemwijzer niet onafhankelijk is.

Beinvloed de stemwijzer de verkiezingsuitslag?

Het programma berekent de verkiezingsuitslag als mensen gewoon willekeurige dingen zouden invoeren. Als de stemwijzer bepalend is voor de verkiezingsuitslag, zouden de resultaten verwachte en werkelijke uitslag met elkaar moeten correleren. De relevante uitslagen (<3 σ) zijn bold en rood gemaakt in de tabel. De grote uitzonderingen hier zijn de uitslag van de D66, de PvdA en de SGP. Alle andere partijen lijken te corresponderen met de uitslag.

Hoewel hiermee niet onomstotelijk is aangetoond dat de stemwijzer de verkiezingsuitslag beïnvloed (er kan een derde factor meewegen), geeft het wel aan hoe dicht de getallen bij elkaar liggen. Dit betekent dat we de kans groot achten dat de bias in de stemwijzer de verkiezingsuitslag beïnvloed.