Hoe de stemwijzer uw stem beïnvloed

Democratie is belangrijk voor de bevolking, omdat het mensen in staat stelt hun collectieve mening te vertalen naar beleid. Daarom is het juist belangrijk dat democratie volledig objectief gebeurt en dat alle partijen gelijke kansen hebben om verkozen te worden.

De basis van de democratie is dat alle mensen hun eigen mening objectief kunnen bepalen. In werkelijkheid nemen de meeste mensen echter niet de tijd om de verkiezingsprogramma’s te lezen van de verschillende partijen, maar stemmen ze op een partij om andere redenen. Bij onderzoek onder willekeurige mensen wordt hierbij als een van de belangrijkste redenen gegeven dat het advies van de stemwijzer ( www.stemwijzer.nl ) wordt opgevolgd.

De vraag die ik stel hier is hoe onafhankelijk dit advies in werkelijkheid is.

Hoe de stemwijzer werkt

De stemwijzer werkt op basis van 30 onderwerpen. Per onderwerp krijg je als gebruiker een keuze, die je als ‘eens’ (1), ‘geen van beiden’ (0), of ‘oneens’ (-1) kan beantwoorden. Na 30 onderwerpen geeft de stemwijzer je de keuze om bepaalde standpunten extra gewicht te geven. Hierna geeft de stemwijzer je een advies.

Voor ieder onderwerp zijn de standpunten van de verschillende partijen uit de partijprogramma’s gehaald. Hieraan is ook een gewicht van 1, 0 of -1 gegeven. Als het standpunt overeenkomt met de keuze van de gebruiker, krijgt de partij een gewicht van 1 (of 2 indien de gebruiker dit extra belangrijk vindt), anders 0. Op die manier krijgt de gebruiker voor iedere partij een score.

Vervolgens wordt deze lijst van scores gesorteerd en aan de gebruiker gepresenteerd.

Het experiment

De gebruiker verwacht dat de stemwijzer hierbij een objectief en onafhankelijk advies vormt. Als gebruikers allemaal willekeurige dingen zouden invullen, zouden we dus verwachten dat alle partijen hetzelfde aantal stemmen zouden krijgen. Indien dit niet het geval is kunnen we constateren dat de stemwijzer mensen beïnvloed om een bepaalde stem uit te brengen.

Als brongegevens zijn de data van de Tweede Kamer verkiezingen van 2012 genomen van de Stemwijzer (bron: http://www.stemwijzer.nl/TK2012/js/data.js ) en is in de applicatie gekeken hoe de scores tot stand komen (bron: http://www.stemwijzer.nl/TK2012/js/app.js ). De resultaten zijn vervolgens vergeleken met de verkiezingsuitslag genomen, die te vinden is op: https://nl.wikipedia.org/wiki/Tweede_Kamerverkiezingen_2012 .

Voor het experiment zelf is een programma geschreven, die simuleert wat er bij willekeurige input gebeurt. In hoofdlijnen werkt het als volgt:

  • Zolang er statistisch significante verschillen zitten in de uitslag (met een minimum van 1.000 simulatie rondes = simuleer 1.000.000 mensen):
    • Doe een simulatie van 1.000 mensen die op een volledig willekeurige manier de stemwijzer invullen.
    • Neem telkens het eerste advies dat de stemwijzer geeft. We doen dus de aanname dat mensen het advies simpelweg volgen.
  • Toon de uitslag van onze gesimuleerde verkiezingen.

Uiteraard staat het u vrij om zelf het experiment te controleren en eventueel te herhalen. Het programma is gedocumenteerd, open source en op https://github.com/atlaste/stemwijzer te vinden.

Resultaten

De resultaten van het programma worden hier uitgelegd:

  • Samples: 1000,conversion: 0.0009%
  • Converged. Verwachte fout: (3 σ ~ 99,73% accuracy) = 3.58%

Deze informatie wordt bijgewerkt tijdens de simulatie. Als de data geconvergeerd is betekent dit dat er geen significante wijzigingen meer optreden in de resultaten als gevolg van meer simulaties. Daarnaast verwachten we dat ongeveer 99% van de werkelijkheid maximaal 3,58% afwijkt onder de aanname van een standaardnormale verdeling (per steekproef).

Partij

Verwacht

Uitslag 2010

Verschil 2010

Uitslag 2012

Verschil 2012

VVD

18.01%

20.67%

2.66%

26.58%

8.57%

PVV

12.76%

16.00%

3.24%

10.08%

2.68%

D66

12.20%

6.67%

5.54%

8.03%

4.17%

PvdA

11.01%

20.00%

8.99%

24.84%

13.83%

CDA

10.66%

14.00%

3.34%

8.51%

2.15%

SGP

9.94%

1.33%

8.61%

2.09%

7.85%

GroenLinks

7.30%

6.67%

0.63%

2.33%

4.97%

SP

7.27%

10.00%

2.73%

9.65%

2.38%

ChristenUnie

6.22%

3.33%

2.89%

3.13%

3.09%

Partij voor de Dieren

4.63%

1.33%

3.30%

1.93%

2.70%

 

Conclusies

Is de stemwijzer onafhankelijk?

In de ideale situatie zouden alle partijen een gelijk verwacht percentage aan stemmen krijgen, wat gelijk is aan 100% / 10 partijen = 10%. Zoals te zien is, is dit absoluut niet het geval. Dit is statistisch zeer significant en we achten het daarom bewezen dat de stemwijzer niet onafhankelijk is.

Beinvloed de stemwijzer de verkiezingsuitslag?

Het programma berekent de verkiezingsuitslag als mensen gewoon willekeurige dingen zouden invoeren. Als de stemwijzer bepalend is voor de verkiezingsuitslag, zouden de resultaten verwachte en werkelijke uitslag met elkaar moeten correleren. De relevante uitslagen (<3 σ) zijn bold en rood gemaakt in de tabel. De grote uitzonderingen hier zijn de uitslag van de D66, de PvdA en de SGP. Alle andere partijen lijken te corresponderen met de uitslag.

Hoewel hiermee niet onomstotelijk is aangetoond dat de stemwijzer de verkiezingsuitslag beïnvloed (er kan een derde factor meewegen), geeft het wel aan hoe dicht de getallen bij elkaar liggen. Dit betekent dat we de kans groot achten dat de bias in de stemwijzer de verkiezingsuitslag beïnvloed.

6 thoughts on “Hoe de stemwijzer uw stem beïnvloed

  • February 8, 2017 at 11:41
    Permalink

    Het kan natuurlijk ook zo zijn dat het beeld van een bep. Partij niet klopt met de werkelijke standpunten. Hierdoor kunnen ook verschillen ontstaan.

    Reply
    • February 9, 2017 at 00:23
      Permalink

      Volgens de FAQ (die tegenwoordig niet meer online staat, maar wel beschikbaar is in de Google Cache en op archive.org) worden de vragenlijsten gestuurd naar de partijen zelf.

      Overigens, het is niet vreemd dat het niet een volledig gelijke verdeling is. Er zijn ook andere verdelingen die te verklaren zijn, zoals een normaalverdeling. Punt is echter dat dergelijke verdelingen er ook niet uitkomen…

      Wat ik verwacht is dat de ‘redactie’ gewoon gaat brainstormen welke onderwerpen relevant zijn (evt. dat controleren op nu.nl), vervolgens de vragenlijsten samenstelt en deze simpelweg stuurt naar de partijen (en controleert tegen de partijprogramma’s).

      De resulterende vragenlijst is helaas daarmee ook meteen een self-fulfilling prophecy geworden… wat dus ook per definitie een probleem is.

      Reply
  • February 10, 2017 at 01:25
    Permalink

    Bedankt voor je harde werk, alleen ik heb een vraag/twijfel hier over: “In de ideale situatie zouden alle partijen een gelijk verwacht percentage aan stemmen krijgen,”, is dat wel zo? Kun je dat toelichten waarom dat zo zou moeten zijn?

    Reply
    • February 10, 2017 at 09:21
      Permalink

      Bastiaan, deze ideale situatie volgt eigenlijk direct uit de feit dat je niet een Self-fulling prophecy wilt creeren ( https://en.wikipedia.org/wiki/Self-fulfilling_prophecy ).

      Praktisch gezien betekent dit dat de kleine partijen hierdoor minder kans hebben om tot hun recht te komen dan de grote partijen.

      Een helemaal gelijke verdeling is daarbij niet realistisch: soms zitten partijen zo dicht bij elkaar dat het niet mogelijk is om een goed onderscheid te maken. Maar dat is nog geen verklaring voor de verdeling zoals hij hier te vinden is.

      Reply
  • March 15, 2017 at 19:25
    Permalink

    Bij een random test veronderstel je dat de kans/uitkomst uniform verdeeld is. Ik laat een groep apen de Stemwijzer invullen en kijk naar het resultaat. Elke partij komt min of meer gelijk aan bod.
    De politiek werkt waarschijnlijk anders. Misschien een verkeerde aanname, maar ik probeer het toch. Het is aannemelijk dat de stellingen die gepresenteerd worden door de Stemwijzer normaal verdeeld zijn over de partijen. Dat wil zeggen dat er in Nederland relatief veel middenpartijen zijn met een wat links en een wat rechts smaakje, die veel van de stellingen onderschrijven. Veel stellingen zullen dus onderdeel zijn van een relatief groot aantal partijen (de middenmoot). Bij afwijkende stellingen zul je bij een normale verdeling de uitersten in het politieke spectrum zien (de randen van de normale verdeling en heb je dus minder kans dat je die zult treffen). Bij een goede random selectie van antwoorden op de Stemwijzer, krijg je een uniforme verdeling van de stellingen over de partijen. Leg die maar eens over de normale verdeling van stellingen vs partijen en je kunt het verschil tussen de uitkomsten van de Stemwijzer en random selectie test zien. Wellicht is dat de (statistische) verklaring van het verschil.

    Reply
    • March 15, 2017 at 19:42
      Permalink

      Klaas, wat je schrijft heb ik inderdaad geprobeerd, maar niet opgeschreven… om je een kort antwoord te geven: zelfs met de beste wil van de wereld krijg ik er niet een uniforme of normale verdeling uit, die je wel zou verwachten daarmee…

      Bovendien vergeet je daarmee dat mijn resultaten praktisch allemaal statistisch significant zijn.

      Reply

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *